V sao vn ng vin c ti phn ln l ngi da en?

Ngoi s ni tri v cu trc hnh th, chin thng cc i th, vn ng vin ngi da en cn phi c u c thng minh nm bt thi c quyt nh cuc chi.

Hong Tun Nh

Chng phi l iu b mt i vi bt c mt ai: Ngi da en thng tr th gii th thao. V mn in kinh, t 1960 cc vn ng vin chy ua gc chu Phi ot tt c danh hiu v ch v tt c cc c ly. V mn bng r chuyn nghip, hu ht cc ngi sao u l ngi da en. Trong cc mn khc nh khc cn cu v bng bu dc h cng u chim u th. Nhng ngi theo di mn in kinh v cc mn th thao khc nc M u thy r iu .

V sao trong th thao ngi da en li ot chc v ch nhiu hn ngi da trng v ngi chu ? Theo nh nghin cu Jon Entine, s d ngi da en ot thnh tch phi thng trc ht l do mt s c im v th lc c ngun gc thuc v gien, nht l nhng ngi Ty Phi, ng Phi v Bc Phi. Ngi M gc Ty Phi l nhng vn ng vin chy ua c bit nhanh v nhy cao c phch. Nhng ngi Phi min ng v min Bc li t ra rt do dai. Cc vn ng vin Ty Phi ot n 95% gii v ch v chy ua trn th gii, trong khi vn ng vin ca ch mt nc Kenya Ty Phi chim 1/3 k lc th gii v chy dai sc.

Ngi da en ni tri trong hu ht cc lnh vc in kinh v th thao v h c li th v hnh th. H c b xng v h thng c bp c bit cng nh cc c tnh khc c hnh thnh qua hng chc ngn nm tin ho v gien. Ngi da en Ty Phi c t l m di da trn cnh tay v trn i rt thp, trong khi th khi lng c bp ca h li cao, vai rng, c bn u i to, h thng c bp pht trin hn ging ngi thuc mu da khc. Lng ngc ca h nh hn, trung tm trng lc cao hn, phn x xng bnh ch nhanh nhy hn. Tt c nhng u im v hnh th ny lm cho vn ng vin da en c sinh lc hn v c th ly li sc trong mt thi gian ngn hn.

Ngoi s ni tri v cu trc hnh th, chin thng i th, vn ng vin ngi da en cn phi thng minh hn nm bt thi c quyt nh cuc chin. Tm li l phi c sc mnh ni ti v th cht v tinh thn. Chnh l nh cc yu t m vn ng vin da en chim gi phn ln cc chc v ch. Paul Tergat v Poul Korch ngi Kenya , hai nh v ch th gii v c ly 10.000m, ngi M Da en Maurice Greene v ch th gii c ly 100m. Cng nh mi y, ti th vn hi Sydney 2000, vn ng vin Ethiopia, Hail Gebreselassce c mnh danh l “ng hong” trn ng chy 10.000m v n vn ng vin M da en Marion Jones ot mt lc ba huy chng vng v cc c ly cha ua, c mnh danh l “c gi chy nh bay”. Cn trn v i th ngi M da en Mike Tyson c cng nhn l v s quyn Anh sng gi nht th k.

Tuy nhin, nhng ngi c u c k th chng tc cha cng nhn thc t l trong lnh vc th thao ngi da en c nng khiu v th lc, c u i bi s a dng khc thng v ni ging ca lc a qu hng h l chu Phi. Do s khc nhau v ni ging, v a l v vn ho nn c dn tc hay nhm dn tc ni tri v mt ny hoc mt mt khc trong hot ng x hi. V ri ngi ta s phi nh ti li th ca ngi da en v mt ngy no , ngi ta s o su chn cht ci ngh k qui l ngi da en chy nhanh hn nn km thng minh. Cng nh chng ai c th khng nh l ngi da en c nng khiu bm sinh v cc loi nhc ng tu trong khi h l nhng nhc s ti ba v thng tr nn nhc Jazz cng nh bng bu dc v bng r nc M.

(Theo Courrier International)

Cc bi trong chuyn mc "Th thao":

list.gif (830 bytes) B mt ca Sumo